5S !
ساعت ٢:۱٤ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ٥ فروردین ،۱۳۸٢  کلمات کلیدی:
نظام آراستگي ( 5S ) :
5S به عنوان يكي از تكنيك هاي مورد استفاده در TQM است.استفاده از اين تكنيك علاوه بر سازماندهي محيط كار ، افزايش ايمني و نظم كاري ، عاملي مهم در كاهش زمانهاي تلف شده به شمار مي رود.در حقيقت 5S مخفف پنج كلمه ژاپني است كه در علم مديريت نشاندهنده اصول پنج گانه ذيل است :
اصل اول:
SEIRI معادل انگليسي آن Organization است وعبارتست از مرتب كردن اشيا بر اساس قوائد يا اصول معين
(سامان دهي تشخيص اقلام ضروري از غير ضروري)
اين معني دقيق اين واژه به معني پاكسازي محل كار است.براي اجراي اين مرحله مشاركت تمامي پرسنل الزامي است.به عنوان مثال :
در ارتباط با شرح وظايف :
- بررسي شرح شغلها و دسته بندي وظايف مفيد و غير مفيد
- حذف وظايف غير ضروري و بي فايده
- ساده كردن وظايف
در مورد اطلاعات :
- دسته بندي اطلاعات
- جدا كردن اطلاعاتي كه مدت زيادي است استفاده نشده و حذف آنها
- به روز در آوردن اطلاعات ضروري
در مورد فضاي در دسترس :
- بررسي تمامي اقلامي كه در فضاي مورد نظر قرار گرفته اند
- جدا كردن اقلام غير ضروري و دور ريختن آنها
در مورد مواد :
- بررسي مواد موجود و جدا كردن مواد مورد نياز از مواد غير ضروري
- برچسب زدن مواد
اصل دوم :
SEITON كه معادل انگليسي ان (Names) است و عبارتست از:
قرار دادن اشيا در مكانهاي مناسب يا به ترتيب مطلوب كه بتوان از آنها بهترين وجه استفاده را كرد.
(نظم و ترتيب)
قدمهاي مختلفي كه در اين مرحله بايد برداريم به شرح زير است:
- براي هر چيزي جاي معيني را در نظر بگيريم
- هر چيزي را در همان جايي كه برايش معين كرده ايم ، قرار دهيم .
- اقلام پر اولويت را نزديكتر به محل كار قرار دهيم.
- محلي را كه اقلام در آنجا قرار مي گيرند به نام همان شيئي نام گذاري كنيم و برچسب بزنيم.
اصل سوم:
SEISO كه معادل انگليسي آن Cleaning است و درمعناي عام كلمه :
(همان تميز كردن اشياست)
در ارتباط با اين مرحله موارد زير را بايد دائماً انجام داد :
- بازرسي ابزار و تجهيزات به طور مداوم
- بازرسي محيط كار و تميز كردن آن
- فكر كردن درمورد ساير چيزهايي كه در محل كارمان وجود دارد و يا از آنجا مي گذرد
- تأكيد بر روي اين نكته كه تميز كردن فقط شامل ظاهر اشيأ نيست ، بلكه بايد داخل آن را نيز تا آنجائيكه امكان دارد تميز كرد.
اصل چهارم:
SEIKETSU معادل انگليسي آن Standardization است عبارتست از:
(كنترل واصلاح دائمي، ساماندهي ،نظم و ترتيب و پاكيزگي است)
آنچه در اين مرحله مد نظر است ، تغيير فرهنگ كاري به نحوي است كه نظم ، ترتيب ، ايمني و... جزو عادات كاري قرار گيرد.
مهمترين اقدامي كه در اين مرحله انجام مي شود تهيه چك ليستهايي است كه مسئوليت هر فرد در ارتباط با نظافت و ايمني همراه با كاري كه بايد انجام شود ، در آن ثبت مي گردد و به صورت هفتگي يا روزانه بررسي مي شود.ساير اقدامات به شرح ذيل است:
- قطعات و يا چيزهايي را كه استفاده شده و يا شكسته و يا اضافي است ، به طور مرتب از محل كار دور شود.
- براي حفظ ايمني به عنوان اصلي ترين نيازها مواردي از قبيل صدا ، دود ، نور ، سيم برق ، مسير حمل و نقل و ... دائماً توسط تمامي افراد بررسي شود تا هر چيزي به صورت عادي و در جاي خود قرار گرفته باشد و در مسير ها مانعي نباشد.
- بايد افراد مطمئن باشند كه هر چيزي در سر جاي خود قرار گرفته و اين موضوع دائماً بررسي شود.
- به حداقل رساندن ضايعات روغن ، هوا ، بخار ، برق و ... جزو وظايف قرار گيرد .
- استفاده از ابزار و وسايل ايمني به طور منظم مورد تأكيد قرار گيرد.
اصل پنجم:
SHITUSKE كه معادل انگليسي آن Discipline است كه عبارتست از
(آموزش توانائي بر انجام وظيفه به نحو مطلوب است)
اين مرحله در حقيقت پويايي نظام 5S را تضمين مي كند ، چرا كه فرهنگ جديد را ترويج مي كند و كاركنان را نسبت به وظايفشان آگاه مي سازد ، به طور كلي در اين مرحله به طور مرتب به كاركنان آموزشهاي زير داده مي شود:
- آموزش كليه پرسنل و آشنايي با استانداردهاي كليدي ايمني
- آموزش پرسنل در زمينه چهار مرحله قبلي
- آموزش پرسنل با كار گروهي و ابزار آن
- به اين ترتيب با طي مراحل پنج گانه فوق نظم ، ايمني ، شادابي و انگيزه كاركنان براي مشاركت در فرآيند بهبود و در حقيقت بستر لازم براي انجام ساير اقدامات دستيابي به كيفيت جامع فراهم خواهد شد.
اقتباس آزاد از مطالب ارسالی آقای سلحشوری و با تشکر از ايشان